Met de Moorsoldaten naar de Emslandkampen
Door Jan van Kooij
‘Wir sind die Moorsoldaten” – het tragische levenslied van de duizenden mannen, die in de concentratiekampen in het Emsland hun leven verloren, was een paar keer in de bus te horen toen Stad en Ambt vrijdag 23 april jl. een bewogen reis door het Emsland maakte. Het was muziek van een geluidsbandje, dat reisgids Pieter Albers ooit te pakken had gekregen en dat prima paste in zijn onthutsende relaas over de Emslandkampen. ‘Wir sind die Moorsoldaten’ – een treurig lied op een melodie die ook al niet vrolijk stemde. Maar gelukkig scheen de zon en was overal langs de weg bloeiend hout te zien.
Het was al met al een bijzondere excursie van Stad en Ambt, met een goed geïnformeerde gids in de bus en als we uitstapten, een historicus die al jaren studie maakt van de vijftien vergeten kampen vlak over de grens. Ook dat was het nationaal-socialisme. Pieter Albers heeft ook een boek over dit gruwelijke drama geschreven. “Gevangen in het veen” heet het. Velen van ons kochten het deze dag.
Veertig jaar zwegen de Duitsers de kampen, de duizenden doden en de massagraven dood. Sinds 1985 is er sprake van enig eerherstel, kregen de laatste resten van de kampen informatieborden en werden de massa-kerkhoven voorzien van gedenkstenen, in een enkel geval met de namen van slachtoffers.
Rondlopen op zo’n dodenakker bleek voor de 35 deelnemers aan deze excursie een bevreemdende ervaring. Je werd er stil van. De reisgids wist als geen ander de weg in het Emsland en schuwde daarbij de smalste weggetjes niet. Maar de OAD-chauffeur had er geen moeite mee, temeer daar er deze vrijdag nauwelijks ander verkeer was in dit dun bevolkte land. Wat moet deze uithoek van Duitsland voor die ‘veensoldaten’ treurig stemmend zijn geweest, zo’n 60 á 70 jaar geleden en zeker op regenachtige dagen.
Enkele dagen voor de 4de mei bleek deze excursie zeer op z’n plaats voor een historische kring als de onze, uitnemend passend in een programma van herdenkingen op vele plaatsen, ook in Almelo. De foto’s geven een impressie van het Almelose bezoek aan de Emslandlager en aan het documentatiecentrum dat in Papenburg is gesticht en waar de ‘vergessene und verdrängte Geschichte’ bezoekers uit binnen- en buitenland trekt. Waarschijnlijk 30.000 tegenstanders en andere slachtoffers van het nazi-regiem uit vele landen vonden de dood in deze kampen, zo staat in een folder over dit informatiecentrum te lezen. Vijftien Emslandlager zo vlakbij Twente – het is goed dat zo nu en dan de aandacht erop wordt gevestigd zoals op deze 23ste april. Het erover blijven praten, het niet vergeten is het enige wat wij zoveel jaren later kunnen doen tegen de gruwelijke en schandelijke daden van de nazi’s.
Door Jan van Kooij
‘Wir sind die Moorsoldaten” – het tragische levenslied van de duizenden mannen, die in de concentratiekampen in het Emsland hun leven verloren, was een paar keer in de bus te horen toen Stad en Ambt vrijdag 23 april jl. een bewogen reis door het Emsland maakte. Het was muziek van een geluidsbandje, dat reisgids Pieter Albers ooit te pakken had gekregen en dat prima paste in zijn onthutsende relaas over de Emslandkampen. ‘Wir sind die Moorsoldaten’ – een treurig lied op een melodie die ook al niet vrolijk stemde. Maar gelukkig scheen de zon en was overal langs de weg bloeiend hout te zien.
Het was al met al een bijzondere excursie van Stad en Ambt, met een goed geïnformeerde gids in de bus en als we uitstapten, een historicus die al jaren studie maakt van de vijftien vergeten kampen vlak over de grens. Ook dat was het nationaal-socialisme. Pieter Albers heeft ook een boek over dit gruwelijke drama geschreven. “Gevangen in het veen” heet het. Velen van ons kochten het deze dag.
Veertig jaar zwegen de Duitsers de kampen, de duizenden doden en de massagraven dood. Sinds 1985 is er sprake van enig eerherstel, kregen de laatste resten van de kampen informatieborden en werden de massa-kerkhoven voorzien van gedenkstenen, in een enkel geval met de namen van slachtoffers.
Rondlopen op zo’n dodenakker bleek voor de 35 deelnemers aan deze excursie een bevreemdende ervaring. Je werd er stil van. De reisgids wist als geen ander de weg in het Emsland en schuwde daarbij de smalste weggetjes niet. Maar de OAD-chauffeur had er geen moeite mee, temeer daar er deze vrijdag nauwelijks ander verkeer was in dit dun bevolkte land. Wat moet deze uithoek van Duitsland voor die ‘veensoldaten’ treurig stemmend zijn geweest, zo’n 60 á 70 jaar geleden en zeker op regenachtige dagen.
Enkele dagen voor de 4de mei bleek deze excursie zeer op z’n plaats voor een historische kring als de onze, uitnemend passend in een programma van herdenkingen op vele plaatsen, ook in Almelo. De foto’s geven een impressie van het Almelose bezoek aan de Emslandlager en aan het documentatiecentrum dat in Papenburg is gesticht en waar de ‘vergessene und verdrängte Geschichte’ bezoekers uit binnen- en buitenland trekt. Waarschijnlijk 30.000 tegenstanders en andere slachtoffers van het nazi-regiem uit vele landen vonden de dood in deze kampen, zo staat in een folder over dit informatiecentrum te lezen. Vijftien Emslandlager zo vlakbij Twente – het is goed dat zo nu en dan de aandacht erop wordt gevestigd zoals op deze 23ste april. Het erover blijven praten, het niet vergeten is het enige wat wij zoveel jaren later kunnen doen tegen de gruwelijke en schandelijke daden van de nazi’s.
